Erfbelasting in 2026 — tarieven, vrijstellingen en slimme keuzes

Erfbelasting roept veel vragen op — en soms onnodige zorg. In deze gids loop ik door de basis: wat zijn de vrijstellingen, hoe wordt belasting berekend, en welke wettelijke mogelijkheden zijn er om de aanslag binnen de perken te houden.

Vooraf één belangrijke nuance: belasting "ontwijken" door truken is niet wat we doen. Wel zijn er volledig legale routes — schenken tijdens je leven, slim testament-ontwerp, fiscale partnerregeling — die je kinderen tonduizenden euros kunnen besparen.

Wat is erfbelasting precies?

Erfbelasting is de belasting die ERFGENAMEN betalen over wat zij erven, voor zover dat boven hun persoonlijke vrijstelling uitkomt. Niet de overledene betaalt — diens nabestaanden.

De Belastingdienst kijkt naar de waarde van de boedel op de overlijdensdatum. Bezittingen min schulden = nettoboedel. Die wordt verdeeld over erfgenamen volgens testament of wettelijk erfrecht. Per erfgenaam wordt vervolgens berekend wat er aan belasting verschuldigd is.

Vrijstellingen 2026 (per erfgenaam)

Hoeveel je belastingvrij mag erven hangt af van je relatie tot de overledene. De vrijstellingen voor 2026 (afgerond):

• Echtgenoot of geregistreerd partner: € 795.156

• Samenwoners (na 5 jaar samenleving): zelfde als echtgenoten

• Kinderen: € 25.187

• Kleinkinderen: € 25.187

• Ouders: € 59.643

• Andere erfgenamen (broer, zus, neef, vriend, goed doel): € 2.658

Belangrijk: dit is per erfgenaam. Als 3 kinderen erven, geldt 3× de vrijstelling. En ANBI goede doelen betalen helemaal geen erfbelasting.

Tarieven 2026

Boven de vrijstelling betaal je belasting volgens twee tarief-staffels:

Partner en kinderen — schijf 1 (€ 0 tot € 154.197): 10%. Schijf 2 (€ 154.197 en hoger): 20%.

Kleinkinderen — schijf 1: 18%. Schijf 2: 36%.

Andere erfgenamen — schijf 1: 30%. Schijf 2: 40%.

Voorbeeld: kind erft € 200.000. Vrijstelling € 25.187 = belastbaar € 174.813. Eerste € 154.197 × 10% = € 15.420. Resterende € 20.616 × 20% = € 4.123. Totale erfbelasting: € 19.543.

Slimme route 1 — schenken tijdens leven

De grootste belastingbesparing komt van schenken WHILE je nog leeft. Schenkbelasting werkt vergelijkbaar met erfbelasting, maar met eigen jaarlijkse vrijstellingen die je elk jaar opnieuw mag gebruiken.

Schenkvrijstellingen 2026 per kind per jaar: € 6.713 (algemeen). Daarbovenop een eenmalige vrijstelling van € 32.195 (jaar van eigen keuze tussen 18 en 40 jaar). Aan kleinkinderen: € 2.690 per jaar.

Door jaren achtereen te schenken kun je legaal vermogen overhevelen zonder belasting. Een ouder met € 200.000 spaargeld kan in 10 jaar tijd al fors verkleinen via reguliere schenkingen.

Belangrijk: schenkingen aan kinderen worden in principe NIET teruggehaald in de erfenis (geen "inbreng"-verplichting), tenzij het testament dat expliciet bepaalt.

Slimme route 2 — testament met kleinkinderen-legaat

In je testament kun je een legaat opnemen voor kleinkinderen — bv. € 25.187 per kleinkind. Dat valt binnen de vrijstelling, dus belastingvrij. Komt direct uit de boedel, vóór de hoofdverdeling.

Dit is bijzonder interessant als de hoofderfgenamen (kinderen) al een ruime erfenis krijgen. Een deel naar kleinkinderen besparen mogelijk vele duizenden euros aan belasting. Vraag je notaris hiernaar.

Slimme route 3 — vruchtgebruik en hoofdgerechtigdheid

Een geavanceerdere techniek: de partner krijgt het vruchtgebruik (mag erin wonen, geld gebruiken), de kinderen krijgen de "blote eigendom". Pas bij overlijden van de partner gaat het volledig naar de kinderen.

Voordeel: de waarde van blote eigendom is fiscaal lager dan volle eigendom (afhankelijk van leeftijd partner soms maar 30-50%). Bij overlijden van partner — vaak veel later — wordt er geen erfbelasting méér geheven.

Dit zit standaard in een "langstlevende"-testament. Vrijwel elk modern testament voor stellen met kinderen heeft deze constructie.

Aangifte en betaling

Aangifte erfbelasting moet binnen 8 maanden na overlijden ingediend worden. Uitstel is mogelijk via formele aanvraag voor het verstrijken van die termijn.

Betaling volgt na de aanslag van de Belastingdienst — die komt meestal 2-6 maanden na de aangifte. Je hebt dan 6 weken om te betalen, eventueel uitstel of betalingsregeling mogelijk.

Geen geld om te betalen? In bijzondere gevallen kan uitstel voor verkoop van een woning worden afgesproken. Of betaling in termijnen. Bel altijd de Belastingdienst — verstoppen helpt niet.

Wanneer hulp inschakelen?

Voor een eenvoudige boedel met één partner en één kind kun je de aangifte zelf doen via Mijn Belastingdienst. Het invuldoel leidt je er goed doorheen.

Hulp inschakelen is verstandig als: er meerdere erfgenamen zijn met verschillende belangen; er een eigen onderneming in de boedel zit; er internationaal vermogen is; er twijfel is over waarde of constructies; of als je gewoon zekerheid wilt dat je niets mist.

Een NalatenschapsMakelaar of fiscalist kost geld, maar de besparing op belasting plus voorkomen van fouten weegt vrijwel altijd ruim op tegen de kosten — vooral bij grotere boedels.